Motor Sıcaklık Sorunu Teşhis Etme

Aracımın gösterge panelindeki sıcaklık ibresi ilk kez ortanın üzerine çıktığında ne yapacağımı bilmiyordum. Trafikte kaldığımda yükselen, yolda hızlanınca inen bir ibre... O gün panikle servise gittim, sonradan öğrendim ki sorun sadece tıkanmış bir radyatör peteğiymiş. O günden bu yana motor sıcaklık problemi yaşayan birkaç araca kendi elimle baktım ve şunu gördüm: aşırı ısınmanın kaynağını bulmak, sanılanın aksine büyük ölçüde gözlem ve mantık işi.

Sorun Aslında Nedir?

Motor, yaktığı yakıtın enerjisinin önemli bir kısmını ısıya çevirir. Soğutma sistemi bu ısıyı almak, radyatöre taşımak ve havaya vermek için çalışır. Bu zincirin herhangi bir halkası zayıfladığında motor kendini soğutamaz. Aşırı ısınma bir arıza değil, bir arızanın sonucudur. Yani "motorum ısınıyor" demek, "evde su akmıyor" demek gibidir; nedeni sayaçtan musluğa kadar herhangi bir yerde olabilir.

Benim ilk baktığım belirtiler şunlar:

• İbrenin sabit mi, yoksa dalgalı mı yükseldiği
• Kalorifer açıkken içeriye sıcak hava gelip gelmediği
• Kaputun altından tatlımsı, şerbet gibi bir koku gelip gelmediği
• Motor soğukken genleşme kabındaki sıvının seviyesi
• Egzozdan yoğun, beyaz ve dağılmayan buhar çıkıp çıkmadığı

İbre kırmızıya girdiyse yola devam etmeyin. Motoru durdurup soğumasını bekletmek, silindir kapağını doğrultmaktan çok daha ucuza gelir. Bunu bir kez zor yolla öğrendim.

Belirtiye Göre Şüphelendiğim Yerler

Yıllar içinde kendime bir tablo çıkardım. Kesin teşhis değil ama nereden başlayacağımı söylüyor:

Adım Adım Nasıl İlerliyorum

1. Motor tamamen soğukken başlıyorum. Sıcak motorda radyatör kapağını açmak ciddi haşlanma demek. Sabah ilk iş, aracı hiç çalıştırmadan bakıyorum.
2. Sıvı seviyesini ve rengini kontrol ediyorum. Kahverengiye dönmüş, içinde yağ filmi olan bir soğutucu bana çok şey anlatır. Seviye düşükse ilk şüphem kaçak.
3. Hortumları elle sıkıyorum. Kartona dönmüş, çatlamış, uçları şişmiş hortumlar patlamaya adaydır. Kelepçe diplerinde beyaz kabuk varsa orada sızıntı olmuş demektir.
4. Radyatörün ön yüzünü ışıkla inceliyorum. Yaprak, böcek, çamur tabakası hava geçişini keser. Basınçlı hava veya çok kısık su ile, petek yönüne dikkat ederek temizliyorum.
5. Motoru çalıştırıp ısınmasını izliyorum. Üst radyatör hortumunu (dikkatli, sadece dokunarak) takip ediyorum. Termostat açıldığında bu hortum belirgin şekilde ısınır. Motor iyice ısındı ama hortum hâlâ ılıksa, termostat kapalı kalmış olabilir.
6. Fanı bekliyorum. Klimayı açtığımda fan hemen dönmeye başlıyor ama sıcaklık yükseldiğinde dönmüyorsa, sorun fan motorunda değil, ona kumanda eden müşür ya da sigortadadır. Bu noktada elektrik tarafındaki sık sorunlara dair bilgiler işe yarıyor.
7. Kaloriferi test ediyorum. Motor sıcak, kalorifer soğuk üflüyorsa sistemde hava vardır ya da sıvı dolaşmıyordur. Bu iki durum çok farklı sonuçlara götürür.

Hava Yaptı mı, Gerçekten Arıza mı?

Şunu özellikle söylemek istiyorum: yeni soğutucu sıvı değişiminden sonra ortaya çıkan ısınmaların büyük kısmı, sisteme sıkışmış havadan kaynaklanıyor. Hava kabarcığı sensörün etrafını sararsa gösterge yanlış okur; devir daimi de bozar. Soğutucu sıvı değişim prosedürünü uygularken hava alma vidasını kullanmayı ya da aracın ön tarafını yükseltip kapak açık şekilde rölantide bekletmeyi ihmal ediyorsanız, sorunu kendiniz yaratmış olabilirsiniz. Ben her değişimden sonra en az on beş dakika rölantide bekletip seviyeyi tekrar tamamlıyorum.

Benim Önerim

Sırayı bozmayın: seviye → kaçak → radyatör dış yüzü → fan → termostat → pompa. Ucuzdan pahalıya, kolaydan zora. Çoğu araçta ilk dört adımda sorun bulunur ve bunların hepsi evde, temel el aletleriyle yapılabilir. Termostat değişimi de birçok modelde iki cıvatalık iş; ama contayı ve sıvıyı yen