Diferansiyel yağı, benim listemde yıllarca en sona kalan bakımdı. Motor yağını üç bin kilometrede bir kendim değiştirirken, arka akstaki o yağın varlığını bile unuttuğum dönemler oldu. Sonra bir gün virajda arkadan gelen, hızla artan bir uğultu duydum; boşa alıp gaz kestiğimde ses değişiyordu. Diferansiyel kapağını açtığımda içeride yağ değil, metal tozuyla koyulaşmış, kükürt kokusu keskinleşmiş bir çamur vardı. O günden sonra diferansiyel yağı bakımı benim için lastik basıncı kontrolü kadar rutin bir iş haline geldi.
Diferansiyel içindeki hipoid dişliler, çok küçük bir temas yüzeyinde çok yüksek basınç altında çalışır. Motor yağı gibi dolaşıp filtreden geçmez; kapalı bir hazneye hapsedilmiştir ve tek koruması içindeki katık paketidir. Zamanla bu katıklar tükenir, dişli aşınmasından gelen metal tozu yağın içinde birikir, hava alma hortumundan giren nem yağı emülsiyona çevirir. Görünürde hiçbir belirti olmaz — ta ki uğultu başlayana ya da pinyon rulmanı boşluk verene kadar. Ve o noktadan sonra iş, birkaç yüz liralık yağ değişiminden çıkıp dişli takımı ve rulman değişimine döner.
Belirtiler genellikle şöyle sıralanır: sabit hızda artan uğultu, virajda tıkırtı, kalkışta metalik "tık" sesi, kapak contası veya pinyon keçesinden sızıntı. Aracınızı römork çekmek için kullanıyorsanız, çamurlu-sulu araziye giriyorsanız ya da su birikintisinde aks göbeğini boğduysanız aralığı beklemeden yağı boşaltmanızı öneririm. Su karışmış yağın rengi kahverengi-kremadır, hemen tanınır.
Kullanım kılavuzunuzdaki değer önceliklidir; bazı araçlarda "ömürlük" yazsa da ben bunu ciddiye almıyorum. Normal şehir-otoyol kullanımında 60–80 bin kilometre bandında değiştiriyorum. Ağır yük, römork, arazi veya sürekli kısa mesafe varsa bunu yarıya indiriyorum. Sınırlı kaymalı (LSD) diferansiyellerde sürtünme diskleri yağın durumuna çok daha duyarlı olduğu için daha sık bakmakta fayda var.
Rafta çok fazla kutu var ama işinize yarayan sınıf aslında dar. Aradığınız etiket API GL-5 ve doğru viskozitedir. Aracın hangi yağlayıcıyı istediğini bilmiyorsanız kılavuz veya kapak üzerindeki etiket yol gösterir; sitedeki yağlayıcı bilgisi sayfasında bu okuma mantığını ayrıntılı anlatıyorum.
| Seçenek | Artıları | Eksileri | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Mineral 80W-90 GL-5 | Ucuz, her yerde bulunur, eski araçların istediği kıvam | Soğukta ağır, aralık daha kısa | Eski, düşük yüklü araçlar |
| Yarı/tam sentetik 75W-90 GL-5 | Soğuk akışı iyi, ısıl dayanımı yüksek, uğultuyu azaltır | Fiyatı iki kat civarı | Çoğu modern arka itişli araç |
| Sentetik 75W-140 GL-5 | Yüksek yük ve sıcaklıkta film gücü | Gereksiz kalınlıkta tüketimi hafif artırır | Römork çeken, ağır yüklenen araçlar |
| LS / Limited Slip katkılı | Sürtünme disklerini korur, tıkırtıyı önler | Gereksiz yerde kullanmak faydasız | Sınırlı kaymalı diferansiyeller |
Boşaltma yöntemi konusunda da iki yol var. Tahliye tapası olan diferansiyellerde iş beş dakika; tapası olmayanlarda kapağı sökmek ya da dolum deliğinden vakum/şırınga ile emmek gerekiyor. Emme yöntemi hızlıdır ama dipteki metal tozunu bırakır, kapak sökmek kirli ama en temiz sonuçtur. Ben tortu birikmiş eski bir aksta mutlaka kapağı sökerim.