Klima Şarj Seviyesi Kontrol ve Dolum

Geçen yaz temmuz ortasında, otoyolda klimayı açtım ve içeriden gelen hava sadece "az serin" idi. Soğuk değil, serin. İlk tepkim çoğu kişiyle aynı oldu: "Gaz bitmiş, bir dolum yaptırırım geçer." Oysa iş o kadar basit değil. Klima kapalı bir devredir; benzin gibi tüketilmez. Yani gaz eksildiyse bir yerden kaçıyor demektir. Yine de her kaçak dramatik değil; sistem yıllar içinde contalardan, hortum gövdesinden yılda bir miktar gaz kaybedebilir. Bu yazıda kendi başıma yaptığım ölçümleri, denediğim yöntemleri ve nerede durup servise gittiğimi anlatacağım.

Önce Teşhis: Gerçekten Gaz mı Az?

Kaputu açıp manometre bağlamadan önce yaptığım beş dakikalık kontrol listesi şu:

• Polen filtresi. Tıkalı filtre, hava akışını öyle bir düşürür ki gaz tam olsa da üfleme cılız kalır. Hava filtresi konusunu anlattığım sayfadaki mantık burada da geçerli: filtre tıkanınca sistem boğulur.
• Kondenser (ön radyatör) temizliği. Tırtıllara, yaprak ve toza bakın. Kondenser hava alamıyorsa basınç yükselir, soğutma düşer. Bunu bir bahçe hortumuyla düşük basınçta yıkamak çoğu zaman "gaz azalmış" sanılan sorunu çözüyor.
• Kompresör kavraması. Klimayı en soğuk kademede, fanı tam açıp motor çalışırken kompresörün ön kasnağının orta göbeğinin dönüp dönmediğine bakın. Hiç devreye girmiyorsa muhtemelen basınç şalteri gazın çok azaldığını görüp kompresörü kilitlemiştir; ya da elektriksel bir sorun vardır.
• Buharlaştırıcı borusundaki terleme. Motor bölmesindeki ince alüminyum boruların bir kısmı buz gibi, bir kısmı ılıksa dengesizlik var.

Hangi Gaz Var, Ne Kadar Var?

İkinci adım etiketi bulmak. Kaput altında, genelde ön panelde ya da radyatör üst traversinde bir etiket olur: gaz tipi (R134a veya R1234yf), dolum miktarı (örneğin 480 ±25 g) ve kompresör yağı tipi (PAG 46, PAG 100 gibi) yazar. Burayı atlamayın, çünkü iki gaz birbirinin yerine kullanılamaz; bağlantı ağızları da farklı tasarlanmıştır. R1234yf'li bir araca hobi amaçlı müdahale etmeyi hiç önermiyorum; gaz pahalı, hafif yanıcı ve tolerans dar.

Ölçüm için alçak basınç servis valfine manometre bağlarız. Bu valf, kompresöre giden kalın borudadır ve üzerinde "L" harfi bulunur. Ölçümü motor rölantinin biraz üzerinde, klima maksimum soğukta, kapılar açık ve fan tam çalışırken yapmak gerekir. Basınç, dış hava sıcaklığıyla doğrudan bağlantılıdır; 20 °C'de gördüğünüz değer 35 °C'de aynı olmaz. Bu yüzden tek bir "doğru sayı" yoktur, aracınızın servis verisi esastır. Kaba bir yaklaşım olarak ılık bir günde alçak taraf yaklaşık 1,7–3 bar bandında ve kompresör devreye girip çıktıkça salınım halinde olur.

Seçenekleri Karşılaştırdım

Kendim Nasıl Yaptım

1. Motoru ısıttım, klimayı tam soğuk–tam fan yaptım, kaputu açık tuttum.
2. Manometre hortumunu alçak basınç valfine, motor çalışırken değil, önce kapalıyken taktım; sonra çalıştırıp okumaya geçtim.
3. Değer beklenenin altındaysa gaz kutusunu dik tutup, kompresör devrede olduğu sırada 5–10 saniyelik kısa aralıklarla ekledim. Her aralıktan sonra 30 saniye bekleyip basıncın oturmasını izledim.
4. Aynı anda içerideki orta üfleç ağzına bir termometre koydum. Hedefim mutlak bir sayı değil, üflenen havanın dış hava sıcaklığına göre belirgin biçimde düşmesiydi.
5. Basınç normale gelince durdum. Burada en büyük hata, "biraz daha koyalım daha iyi soğusun" demek. Fazla gaz yüksek tarafı zorlar, soğutma düşer ve kompresörü öldürür.

Eldiven ve gözlük şart. Sıvı faz gaz cilde temas ettiğinde donma yanığı yapar, gözle şakası hiç yok. Yüksek basınç hattına asla hobi kiti bağlamayın.

Bir Yıl Sonra Yine Azaldıysa

Benim aracımda dolumdan sonra iki sezon sorun çıkmadı; bu, doğal kaçak sınırında olduğumuz